(Khởi Nghiệp Xanh) Từ niềm yêu thích cây cảnh, chị Nguyễn Huỳnh Ý Nhy, sinh năm 1995, đã quyết định rời bỏ công việc có thu nhập ổn định để trở về quê khởi nghiệp. Sau nhiều lần thử nghiệm thất bại, cô gái trẻ từng bước xây dựng khu vườn xương rồng rộng gần 800m², tạo ra doanh thu khoảng 300 triệu đồng mỗi năm.
Tại thôn Phú Long, xã Phú Thuận, khu vườn của chị Nhy hiện có hàng trăm nghìn chậu xương rồng với nhiều hình dáng, kích thước và màu sắc khác nhau. Phía sau không gian rực rỡ ấy là hành trình nhiều năm tìm tòi kỹ thuật, thích nghi với điều kiện khí hậu và kiên trì theo đuổi lựa chọn khởi nghiệp của một cô gái trẻ.
Từ nhân viên ngành thủy sản đến người trồng xương rồng
Sinh ra trong một gia đình nông dân tại thôn 8, xã Thăng Điền, TP Đà Nẵng, chị Nhy tốt nghiệp ngành Nuôi trồng thủy sản tại Trường Đại học Nông Lâm TP Hồ Chí Minh. Ngay từ thời sinh viên, chị đã dành nhiều sự quan tâm cho các loại cây cảnh nhỏ, đặc biệt là sen đá và xương rồng.
Vẻ ngoài độc đáo, đa dạng cùng khả năng thích nghi tốt của những loại cây này khiến chị ngày càng yêu thích. Ban đầu, chị chỉ mua một vài chậu để chăm sóc trong thời gian rảnh, nhưng niềm đam mê ấy dần trở thành ý tưởng cho một hướng đi mới.
Sau khi tốt nghiệp vào năm 2017, chị Nhy vào Cà Mau làm việc tại một doanh nghiệp thủy sản. Công việc tương đối ổn định, môi trường làm việc thuận lợi và mức thu nhập khá. Tuy nhiên, mong muốn được sống gần gia đình và tự phát triển mô hình kinh tế của riêng mình luôn thôi thúc chị trở về quê.
“Dù công việc văn phòng nhẹ nhàng và thu nhập ổn định, tôi vẫn muốn được ở gần gia đình, đồng thời có cơ hội theo đuổi niềm đam mê trồng cây. Vì vậy, năm 2019, tôi quyết định nghỉ việc để về quê khởi nghiệp”, chị Nhy nhớ lại.
Quyết định này nhận được không ít sự lo lắng từ người thân bởi khi đó chị chưa có nhiều kinh nghiệm kinh doanh cây cảnh. Thị trường đầu ra, kỹ thuật trồng cây cũng như khả năng thích nghi của từng giống cây với khí hậu miền Trung đều là những bài toán chưa có lời giải.
Thất bại với sen đá, tìm thấy cơ hội từ xương rồng
Khi bắt đầu khởi nghiệp, chị Nhy dựng một khu vườn nhỏ và nhập sen đá, xương rồng từ Đà Lạt về trồng thử nghiệm. Chị kỳ vọng hai dòng cây cảnh này sẽ phát triển tốt và có thể cung cấp cho khách hàng trong khu vực.
Tuy nhiên, điều kiện thời tiết nắng nóng, độ ẩm cao và những đợt mưa kéo dài tại miền Trung khiến phần lớn sen đá phát triển kém, thối rễ rồi chết dần. Những lô cây đầu tiên không đạt chất lượng đã khiến chị thiệt hại hàng chục triệu đồng.
Thất bại ban đầu khiến chị nhận ra việc trồng cây cảnh không đơn giản như chăm sóc một vài chậu cây theo sở thích. Mỗi giống cây có đặc tính sinh trưởng riêng, đòi hỏi người trồng phải hiểu rõ về giá thể, ánh sáng, nhiệt độ, lượng nước tưới cũng như cách phòng ngừa sâu bệnh.
Trong khi sen đá không phù hợp với điều kiện vườn, các giống xương rồng lại thể hiện khả năng thích nghi tốt hơn. Cây ít bị ảnh hưởng bởi thời tiết nắng nóng, tỷ lệ sống cao và có nhiều tiềm năng nhân giống. Từ kết quả đó, chị quyết định tập trung nghiên cứu, phát triển xương rồng thay vì tiếp tục đầu tư dàn trải.
Để có thu nhập duy trì cuộc sống và tái đầu tư cho khu vườn, chị Nhy vừa làm việc tại một công ty ở Đà Nẵng, vừa tranh thủ thời gian nghiên cứu kỹ thuật trồng cây. Ban ngày đi làm, buổi tối và những ngày nghỉ, chị trở về vườn để theo dõi cây, phối trộn giá thể, xử lý sâu bệnh và thử nghiệm các phương pháp nhân giống.
Tự học kỹ thuật, nhập hơn 100 giống xương rồng
Không được đào tạo chuyên sâu về cây cảnh, chị Nhy chủ động tìm kiếm tài liệu từ các trang chuyên ngành trong và ngoài nước. Chị tham gia những cộng đồng chơi xương rồng, trao đổi kinh nghiệm với người trồng lâu năm và ghi chép lại sự phát triển của từng giống cây trong điều kiện thực tế.
Mỗi lần cây bị hư hỏng hoặc sinh trưởng không đạt yêu cầu, chị đều tìm nguyên nhân để điều chỉnh. Từ cách lựa chọn đất trồng, tỷ lệ phối trộn giá thể, lượng nước tưới đến khoảng cách bố trí cây đều được chị thử nghiệm nhiều lần trước khi hình thành quy trình phù hợp.
Khi đã tích lũy được kinh nghiệm, chị mạnh dạn nhập hơn 100 giống xương rồng từ Thái Lan và Trung Quốc về trồng. Đây là những giống có hình dáng đẹp, màu sắc phong phú, được người chơi cây cảnh quan tâm nhưng yêu cầu tương đối cao về kỹ thuật chăm sóc.
Nhờ kiên trì theo dõi và điều chỉnh phương pháp trồng, chị Nhy từng bước nhân giống thành công. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào cây nhập từ bên ngoài, chị có thể chủ động tạo ra nguồn cây giống ngay tại vườn, giúp giảm chi phí và nâng cao khả năng cung ứng sản phẩm.
Sau nhiều năm vừa làm vừa tích lũy kinh nghiệm, đến năm 2023, những chậu xương rồng đầu tiên bắt đầu mang lại nguồn thu ổn định. Nhận thấy mô hình đã có nền tảng phát triển, chị quyết định nghỉ công việc tại công ty để dành toàn bộ thời gian chăm sóc và mở rộng khu vườn.
Chủ động từ khâu thụ phấn đến gieo ươm cây giống
Hiện khu vườn của chị Nhy rộng gần 800m², có hơn 100 chủng loại xương rồng khác nhau. Nhiều giống cây được người chơi ưa chuộng nhờ hình dáng lạ mắt, hoa đẹp hoặc màu sắc nổi bật.
Để kiểm soát điều kiện sinh trưởng của cây, chị đầu tư hệ thống nhà kính, khu gieo ươm, giàn che nắng và hệ thống tưới tự động. Các khu vực trong vườn được bố trí theo từng giai đoạn phát triển, từ cây con mới gieo đến cây trưởng thành chuẩn bị xuất bán.
Chị Nhy trực tiếp thực hiện phần lớn công đoạn như lựa chọn cây bố mẹ, thụ phấn, thu hạt, xử lý hạt và gieo ươm. Việc làm chủ quy trình nhân giống giúp khu vườn chủ động gần như toàn bộ nguồn cây đầu vào, đồng thời duy trì được sự đa dạng về sản phẩm.
Theo chị, trồng xương rồng tuy không cần tưới nước thường xuyên nhưng vẫn phải được chăm sóc đúng kỹ thuật. Tưới quá nhiều có thể khiến cây bị úng, trong khi thiếu ánh sáng sẽ làm cây mất dáng và màu sắc không đẹp. Đặc biệt, cây con trong giai đoạn gieo ươm cần được theo dõi kỹ về độ ẩm, nhiệt độ và nấm bệnh.
Ngoài sản xuất cây giống, chị còn chú trọng lựa chọn chậu, phối màu và tạo hình sản phẩm để đáp ứng nhu cầu trang trí bàn làm việc, nhà ở, quán cà phê hoặc làm quà tặng.
Đưa xương rồng lên sàn thương mại điện tử
Không giới hạn hoạt động kinh doanh tại địa phương, chị Nhy tận dụng mạng xã hội và các sàn thương mại điện tử để quảng bá sản phẩm. Những hình ảnh về các giống xương rồng mới, cách chăm sóc cây và quá trình đóng gói được đăng tải thường xuyên, giúp khu vườn tiếp cận người mua tại nhiều tỉnh, thành.
Mỗi chậu xương rồng mini có giá từ vài chục nghìn đến vài trăm nghìn đồng, tùy thuộc vào giống cây, kích thước, độ tuổi và hình dáng. Một số giống hiếm hoặc cây có màu sắc đặc biệt sẽ có giá cao hơn.
Nhờ chủ động được nguồn giống, đa dạng sản phẩm và mở rộng kênh bán hàng trực tuyến, khu vườn hiện mang lại doanh thu khoảng 300 triệu đồng mỗi năm. Ngoài khách hàng cá nhân, chị còn cung cấp cây cho các cửa hàng cây cảnh và những người kinh doanh sản phẩm trang trí.
Dù mô hình đã bắt đầu tạo được nguồn thu, chị Nhy cho biết vẫn tiếp tục nghiên cứu các giống cây mới, cải thiện kỹ thuật nhân giống và nâng cao chất lượng đóng gói. Do xương rồng dễ bị gãy, trầy xước khi vận chuyển, mỗi đơn hàng đều cần được cố định cẩn thận trước khi gửi đến khách hàng.
Theo bà Nguyễn Thị Hồng, Chủ tịch UBND xã Phú Thuận, mô hình của chị Nguyễn Huỳnh Ý Nhy thể hiện tinh thần dám nghĩ, dám làm và sự kiên trì của người trẻ trong quá trình khởi nghiệp.
Từ một khu vườn thử nghiệm nhỏ, chị Nhy đã từng bước xây dựng mô hình kinh tế phù hợp với điều kiện địa phương, biết ứng dụng kỹ thuật và tận dụng các kênh bán hàng hiện đại. Thành công của khu vườn xương rồng không chỉ mang lại thu nhập cho gia đình mà còn góp phần truyền cảm hứng để thanh niên địa phương mạnh dạn theo đuổi đam mê, tìm kiếm những hướng phát triển kinh tế mới ngay trên quê hương.