(Khởi Nghiệp Xanh) Trong làn sóng đổi mới của nền nông nghiệp hiện đại, ngày càng nhiều người trẻ lựa chọn quay về với ruộng đồng, mang theo tri thức và công nghệ để tạo nên những giá trị mới. Với Trần Tài – Giám đốc Công ty TNHH Nấm Sinh học Việt Nam (Vinabiomush), hành trình ấy bắt đầu từ một khát vọng giản dị: làm ra những sản phẩm nấm chất lượng cao mang thương hiệu Việt và đủ sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Sinh năm 1991 trong một gia đình thuần nông tại Khánh Hòa, Trần Tài sớm thấu hiểu nỗi vất vả của người làm nông. Sau khi tốt nghiệp ngành Công nghệ sinh học tại Trường Đại học Công nghiệp TPHCM và hoàn thành chương trình Thạc sĩ Công nghệ sinh học tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia TPHCM, anh đứng trước nhiều lựa chọn nghề nghiệp. Thay vì gắn bó với môi trường đô thị, anh quyết định trở về theo đuổi con đường phát triển nông nghiệp bằng nền tảng khoa học.
Năm 2018, Vinabiomush chính thức được thành lập tại xã Kim Long, TPHCM. Lựa chọn khởi nghiệp với nấm đông trùng hạ thảo – một sản phẩm có giá trị kinh tế cao nhưng đòi hỏi quy trình kỹ thuật nghiêm ngặt – anh xác định rằng nếu chỉ sản xuất theo phương thức truyền thống sẽ rất khó tạo lợi thế cạnh tranh lâu dài.
Bước ngoặt lớn đến sau chuyến tham quan và học tập mô hình nông nghiệp tại Nhật Bản. Những trang trại vận hành bằng công nghệ hiện đại giúp anh nhận ra rằng, muốn nông sản Việt đi xa, phải bắt đầu từ việc chuẩn hóa quy trình và ứng dụng khoa học kỹ thuật vào từng công đoạn sản xuất.
Trở về nước, anh mạnh dạn tái cấu trúc toàn bộ hệ thống vận hành của doanh nghiệp. Trên diện tích hơn 1.200 m², khu sản xuất được phân chia thành các khu vực chuyên biệt từ cấy giống, nuôi sợi, chăm sóc, thu hoạch đến chế biến và đóng gói. Các yếu tố như nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng và môi trường vô trùng đều được kiểm soát bằng hệ thống tự động hóa, mô phỏng điều kiện sinh trưởng tối ưu của nấm đông trùng hạ thảo.
Theo Trần Tài, công nghệ không đơn thuần giúp tăng năng suất mà còn là “cam kết chất lượng” đối với người tiêu dùng. Vì vậy, doanh nghiệp đầu tư đồng bộ từ khâu chọn giống, nuôi trồng đến chế biến, đóng gói và truy xuất nguồn gốc nhằm tạo dựng niềm tin cho thị trường.
Điểm khác biệt của Vinabiomush nằm ở việc kết hợp công nghệ sinh học với tự động hóa và tư duy kinh tế tuần hoàn. Nhờ hệ thống kiểm soát môi trường và quy trình nuôi cấy vi sinh khép kín, tỷ lệ thành công trong sản xuất đạt trên 97%, trong khi mức độ tự động hóa đã vượt 80%.
Không dừng lại ở hiệu quả kinh tế, doanh nghiệp còn tận dụng các nguyên liệu nông nghiệp sẵn có như gạo lứt, bột ngũ cốc, bột đậu nành, đường mía cùng phụ phẩm sinh khối từ nấm sau thu hoạch để làm giá thể nuôi trồng. Cách làm này góp phần giảm phát sinh chất thải, tiết kiệm chi phí và hướng đến mô hình sản xuất xanh, thân thiện với môi trường.
Sự kiên định với hướng đi khác biệt đã mang lại những kết quả tích cực. Đến nay, Vinabiomush phát triển 7 dòng sản phẩm chế biến từ nấm đông trùng hạ thảo, đạt chứng nhận OCOP 3 sao, 4 sao cùng danh hiệu sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp thành phố. Sản phẩm của doanh nghiệp đã hiện diện tại nhiều tỉnh, thành trên cả nước và từng bước tiếp cận thị trường quốc tế, hướng tới mục tiêu xuất khẩu sang Hoa Kỳ phục vụ ngành thực phẩm chức năng.
Đối với Trần Tài, nâng tầm giá trị nấm Việt không chỉ là mục tiêu kinh doanh mà còn là trách nhiệm của những người làm nông nghiệp trong thời đại mới. Theo anh, muốn phát triển bền vững cần thay đổi tư duy từ sản xuất nhỏ lẻ sang xây dựng chuỗi giá trị khép kín, quản trị bằng dữ liệu và ứng dụng công nghệ vào mọi khâu vận hành.
Những nỗ lực ấy đã được ghi nhận bằng nhiều giải thưởng uy tín trong năm 2025 như giải Nhì cuộc thi “Dự án khởi nghiệp thanh niên nông thôn”, Giải thưởng Lương Định Của lần thứ XX, Bằng khen “Công dân trẻ tiêu biểu TPHCM” và danh hiệu “Nông dân tiêu biểu TPHCM” lần thứ XVIII.
Điều đáng quý ở doanh nhân trẻ này không chỉ nằm ở những thành công đạt được, mà còn ở tinh thần sẵn sàng chia sẻ. Anh trực tiếp hướng dẫn kỹ thuật, chuyển giao quy trình trồng nấm và hỗ trợ nhiều mô hình khởi nghiệp tiếp cận công nghệ mới. Từ đó, những mối liên kết sản xuất từng bước hình thành, góp phần xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp nông nghiệp bền vững tại địa phương.
Theo bà Trần Thị Kim Khánh, Phó Chủ tịch UBND xã Kim Long, Trần Tài là một trong những thanh niên tiêu biểu trong ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất nông nghiệp, góp phần lan tỏa tinh thần dám nghĩ, dám làm đến thế hệ trẻ.
Từ những sợi nấm nhỏ bé trong phòng nuôi cấy vô trùng, chàng thạc sĩ năm nào đang từng bước kiến tạo một thương hiệu nông nghiệp công nghệ cao mang dấu ấn Việt Nam. Hành trình ấy không chỉ là câu chuyện thành công của một cá nhân, mà còn là minh chứng cho diện mạo mới của nền nông nghiệp Việt Nam – nơi tri thức, công nghệ và khát vọng hội nhập cùng song hành để đưa nông sản Việt vươn xa.