Giữa vùng đất từng được xem là kém hiệu quả cho canh tác lúa tại tổ dân phố Dinh, phường Bắc Gianh, một mô hình nông nghiệp công nghệ cao đang dần định hình rõ nét: trang trại dưa lưới hữu cơ của anh Võ Văn Thành (SN 1990). Hệ thống nhà màng hiện đại, quy trình sản xuất kiểm soát chặt chẽ và tư duy làm nông nghiệp bài bản đã biến nơi đây thành một “điểm sáng” về chuyển đổi cây trồng ở địa phương.
Những ngày cận vụ thu hoạch, anh Thành liên tục kiểm tra độ chín, chất lượng trái và điều kiện sinh trưởng cuối vụ. Toàn bộ quy trình được vận hành theo hướng hữu cơ, hạn chế tối đa tác động hóa học, nhằm đảm bảo tiêu chuẩn đầu ra ổn định cho thị trường.
Bước rẽ từ công chức sang nông nghiệp công nghệ cao
Tốt nghiệp thạc sĩ ngành nông nghiệp tại Trường Đại học Nông Lâm TP. Hồ Chí Minh, anh Thành từng có thời gian làm việc tại Phòng Nông nghiệp huyện Phong Điền (TP. Huế). Tuy nhiên, năm 2016, anh quyết định rời khu vực công để theo đuổi con đường khởi nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao.
Trước khi bắt đầu, anh dành thời gian tại Đà Lạt để học trực tiếp kỹ thuật trồng dưa lưới trong nhà màng, tham gia trọn một chu kỳ sản xuất nhằm tích lũy kinh nghiệm thực tiễn. Sau đó, anh tiếp tục làm việc tại một doanh nghiệp chuyên canh dưa lưới để hoàn thiện quy trình vận hành sản xuất quy mô lớn.
Năm 2018, vợ chồng anh trở về quê, xây dựng mô hình đầu tiên tại phường Ba Đồn. Đến năm 2019, trang trại được mở rộng tại tổ dân phố Dinh với diện tích khoảng 2.500m², đánh dấu bước phát triển quan trọng của mô hình.
Đầu tư lớn và lựa chọn giống phù hợp điều kiện địa phương
Để hình thành hệ thống sản xuất hiện tại, gia đình anh Thành đã đầu tư hơn 5 tỷ đồng cho việc cải tạo đất lúa và xây dựng nhà màng công nghệ cao. Quá trình này không chỉ là thay đổi mô hình canh tác mà còn là tái cấu trúc toàn bộ phương thức sản xuất theo hướng kiểm soát môi trường.
Trong giai đoạn thử nghiệm, anh khảo sát nhiều giống dưa từ Đài Loan, Hàn Quốc trước khi lựa chọn giống D325 của Nhật Bản. Đây là giống có đặc điểm trái giòn, vị ngọt thanh, khả năng thích nghi tốt với điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng địa phương, phù hợp mục tiêu phát triển sản phẩm chất lượng cao.
Từ mô hình thử nghiệm đến sản phẩm OCOP
Sau 4 năm vận hành, sản phẩm dưa lưới của gia đình anh dần tạo được chỗ đứng trên thị trường. Năm 2023, thương hiệu dưa lưới Thành Đức được công nhận OCOP 3 sao, trở thành dấu mốc quan trọng trong quá trình xây dựng thương hiệu nông sản địa phương.
Hiện sản phẩm đang tiếp tục hoàn thiện hồ sơ để hướng tới công nhận OCOP 3 sao cấp tỉnh. Đáng chú ý, dưa lưới của trang trại đã được đưa vào hệ thống siêu thị Co.opmart sau khi đáp ứng các tiêu chuẩn kiểm định nghiêm ngặt về chất lượng và an toàn thực phẩm.
Rủi ro thiên tai và bài toán duy trì sản xuất
Hoạt động sản xuất tại khu vực thường xuyên chịu ảnh hưởng thời tiết cực đoan đặt ra không ít thách thức. Trong đợt mưa bão năm 2025, hệ thống nhà màng bị hư hỏng nặng, buộc gia đình anh phải đầu tư thêm gần 450 triệu đồng để khôi phục sản xuất.
Dù vậy, thay vì thu hẹp mô hình, anh Thành lựa chọn tái cơ cấu hoạt động. Anh tận dụng diện tích nhà màng để trồng xen dưa chuột và một số loại rau ngắn ngày nhằm duy trì dòng tiền, giảm áp lực chi phí trong giai đoạn chờ dưa lưới thu hoạch.
Hiệu quả kinh tế và tác động xã hội
Trong điều kiện thuận lợi, mô hình cho khoảng 3 vụ mỗi năm. Với năng suất trung bình 6 tấn/vụ trên diện tích 2.500m², doanh thu ước đạt hơn 230 triệu đồng/vụ, tương đương trên 700 triệu đồng/năm.
Sau khi trừ chi phí, lợi nhuận đạt khoảng 50%, chưa phải mức tối ưu so với vốn đầu tư ban đầu nhưng cho thấy tính ổn định của mô hình. Quan trọng hơn, trang trại đang tạo việc làm thường xuyên cho 6 lao động địa phương với thu nhập ổn định.
Một số lao động như anh Nguyễn Phương Nam (tổ dân phố Me Hội) cho biết công việc tại trang trại phù hợp, giúp ổn định đời sống gia đình nhờ nguồn thu đều đặn.
Góc nhìn địa phương và định hướng phát triển
Theo đại diện chính quyền phường Bắc Gianh, mô hình dưa lưới của anh Thành phù hợp định hướng phát triển nông nghiệp công nghệ cao, gắn với chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Địa phương đang tiếp tục hỗ trợ hoàn thiện quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và hướng tới mục tiêu đạt chuẩn OCOP cấp tỉnh.
Đồng thời, mô hình này được đánh giá có khả năng nhân rộng, góp phần nâng cao giá trị sử dụng đất và tạo thêm việc làm tại chỗ cho người dân.
Hướng đi dài hạn của nông nghiệp hữu cơ
Những lứa dưa đang vào độ chín vàng không chỉ phản ánh hiệu quả kinh tế mà còn cho thấy tính bền vững của một hướng đi mới trong nông nghiệp địa phương. Với tư duy đầu tư bài bản, lựa chọn công nghệ phù hợp và kiên trì theo đuổi sản xuất hữu cơ, mô hình của anh Võ Văn Thành đang mở ra một hướng chuyển đổi đáng chú ý cho vùng đất từng phụ thuộc vào cây lúa.